थाणे – सत्र न्यायालयाने 9 जून रोजी मुम्ब्रा येथे घडलेल्या रेल्वे अपघात प्रकरणात बुक करण्यात आलेल्या दोन रेल्वे अभियंत्यांचा जामीन अर्ज फेटाळला आहे. या अपघातात पाच प्रवाशांचा मृत्यू आणि नऊ जण जखमी झाले होते. न्यायालयाने स्पष्ट केले की ही घटना “फक्त एक अपघात” नसून “जाणूनबुजून झालेली चूक किंवा दुर्लक्ष” असल्याचे prima facie दिसून येते.
अतिरिक्त सत्र न्यायाधीश जी. टी. पवार यांनी अभियंते विशाल सुरेश डोलस आणि समर बहादूर यादव यांच्या कोठडीतील चौकशीची आवश्यकता असल्याचे सांगितले. “हे प्रकरण गंभीर असून पाच मृत्यू आणि नऊ जखमींच्या मागचा खरा सत्य शोधण्यासाठी सखोल तपास गरजेचा आहे,” असे न्यायालयाने नमूद केले.
थाणे रेल्वे पोलीसांनी या दोघांवर निष्काळजीपणामुळे अपघात घडल्याचा आरोप करत एफआयआर नोंदवला होता. दोन गाड्या मुम्ब्राजवळून समोरासमोर जात असताना प्रवासी खाली पडून मृत्यूमुखी पडल्याचे तपासात समोर आले.
न्यायालयाने दिलेल्या आदेशामध्ये VJTI (वीरमाता जिजाबाई तंत्रज्ञान संस्था) यांनी केलेल्या तांत्रिक तपासणीचा मोठ्या प्रमाणात आधार घेतला आहे. रेल्वे पोलीस आयुक्तालयाने नियुक्त केलेल्या या पथकाने 14 ऑक्टोबर रोजी अहवाल सादर केला. त्यात अभियंते आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना ट्रॅकवरील धोक्यांची पूर्ण जाणीव असूनही आवश्यक दुरुस्ती न केल्याचे नमूद होते.
अहवालात 17 mm चे गॅप, 7 mm चे उभे अंतर, तसेच 4 mm चे बाजूला सरकणे आढळून आले, जे गाड्या जाताना जोरदार हलण्याचे कारण ठरल्याचे सांगितले आहे.
सरकारी वकिलांनी युक्तिवादात सांगितले की 24 मे, 28 मे तसेच 5 आणि 6 जून रोजी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे ट्रॅकखालील नाले चोक झाले होते. 6 जून रोजी सावधानता आदेश जारी करण्यात आला होता, परंतु प्रत्यक्ष दुरुस्तीचे काम झाले नाही. 5 जून रोजी ट्रॅक क्रमांक 4 मध्ये बदल करण्यात आला, पण वेल्डिंग अपूर्ण राहिल्याने स्थिती अधिकच बिघडली.
सीसीटीव्ही फुटेजमध्ये गाड्या हलताना आणि डळमळताना दिसत असल्याचेही न्यायालयात सांगण्यात आले. पोलीसांनी हेही नमूद केले की रेल्वे प्रशासनाने आवश्यक कागदपत्रे उपलब्ध करून दिली नाहीत.
बचाव पक्षाने ही घटना “असामान्य अपघात” असल्याचे सांगत अभियंत्यांवर गुन्हेगारी जबाबदारी टाकता येणार नसल्याचा दावा केला. त्यांनी मृत्यू आणि दुखापतींना प्रचंड गर्दी, तसेच प्रवासी फुटबोर्डवर जड पिशव्या घेऊन उभे राहणे हे कारण ठरवले. तसेच पाच सदस्यीय तज्ज्ञ समितीने अभियंत्यांना क्लीनचिट दिल्याचा उल्लेख केला.
मात्र न्यायाधीश पवार यांनी हा दावा फेटाळला. समितीच्या अहवालात छायाचित्रे, पंचनामा किंवा प्रत्यक्ष पाहणीचा पुरावा नसल्याचे त्यांनी नमूद केले. “प्रवासी सामान्यतः पाठीवर नव्हे तर पुढे बॅग लटकवतात,” असेही न्यायालयाने मत व्यक्त केले.
न्यायालयानुसार, मुख्य कारण म्हणजे ट्रॅक क्रमांक 3 आणि 4 मधील ‘कॅन्ट’ मधील फरक, ज्यामुळे दोन्ही गाड्या एकमेकांकडे झुकल्या आणि क्लिअरन्स कमी झाली. या त्रुटी अपघातानंतरच दुरुस्त केल्याचे आढळले. “जर योग्य दुरुस्ती आधीच झाली असती, तर हा अपघात टाळता आला असता,” असे न्यायालयाने नमूद केले.
या प्रकरणातील एफआयआर नोंदीनंतर रेल्वे कामगार संघटनेने अचानक संप पुकारला होता, ज्यामुळे सेवा विस्कळीत झाल्या आणि अनेक प्रवासी धोकादायक मार्गाने प्रवास करताना मृत्युमुखी पडले.
